Jego wspaniałość i położenie strategiczne współgrały z sobą od dawna. Węgierscy królowie budowali tutaj swe pałace, ponieważ miejsce to było łatwe do obronienia. Przekonali się o tym Turcy, Habsburgowie i inni okupanci. Budynki, dziedzictwo minionej chwały madziarskiej, prawie w całości są zrekonstruowane z gruzów 1945 roku. Kiedy Wehrmacht i Armia Czerwona walczyły na Wzgórzu, mieszkańcy Budy schronili się pod ziemią.

Kilka dróg prowadzi na Wzgórze Zamkowe, najczęściej rozpoczynają się one w Wodnym Mieście. Najdogodniej jest dojechać do pałacu odnowioną XIX-wieczną kolejką linową, sikló, która biegnie od Clark Ádám tér obok mostu łańcuchowego (codz., 7.30-22.00; zamkn. co drugi pn.; dorośli 80 Ft, dzieci 60 Ft). Można też wyjść z Moszkva tér (na linii nr 2 metra) i przespacerować się do Bramy Wiedeńskiej lub wsiąść do mikrobusu (Várbusz), który zatrzymuje się na Disz tér. Z Batthyány tér (linia nr 2 metra) można iść wzdłuż Fö utca, aż zobaczy się strzeliste dachy. Od tego miejsca w Mieście Wodnym różne kondygnacje stopni (lepcsö) wznoszą się do Baszty Rybackiej i kościoła Macieja, gdzie większość ludzi zaczyna wycieczkę po Wzgórzu Zamkowym. Z Pesztu najłatwiej dojechać autobusem #16 z Erzsébet tér, ale dużo przyjemniej rozpocząć zwiedzanie od Wodnego Miasta i iść dalej z tamtej strony.

Debreczyn (węg. Debrecen, niem. Debrezin, słow. Debrecín) jest drugim co do wielkości miastem Węgier. W 2004 roku liczba mieszkańców Debreczyna przekraczała 205 tysięcy. Stolica komitatu Hajdú-Bihar. Miasto to jest jednym z siedmiu centrów regionalnych kraju.

Göcsej Múzeum - zostało założone w 1968 roku, jako pierwsze muzeum etnograficzne na Węgrzech. Obejmuje kompleks 50 budynków mieszkalnych i gospodarczych będących charakterystycznym typem budownictwa tego regionu. Większość obiektów pochodzi z końca XIX wieku.

Przed regulacją Cisy obszar między Segedynem a Hódmezővásárhely (wym. hodmezywaszarhej) pokrywały lasy łęgowe i bagna, wśród których na wysepkach rozwijały się od wieków rozmaite kultury. Sensacją na miarę europejską okazały się odkrycia archeologów z lat 30. XX w., którzy w okolicach Hódmezővásárhely odnaleźli ceramikę i przedmioty kultowe z młodszej epoki kamienia. Dziś większość tych znalezisk, z tzw. Wenus z Kökénydomb na czele, można obejrzeć w miejskim muzeum.

Hódmezővásárhely nadal słynie z ceramiki, choć z kilkuset warsztatów działających tu w XIX w. do chwili obecnej przetrwało zaledwie kilka. 50-tysięczny ośrodek, położony ok. 25 km na północny wschód od Segedyna, w 1997 r. jako pierwsze miasto węgierskie został wyróżniony unijną nagrodą za działalność w duchu rozwijania infrastruktury, ochrony środowiska i pielęgnowanie więzi z siostrzanymi ośrodkami.

Z długą nazwą miasta mają problem nawet sami mieszkańcy, którzy używają skróconego zapisu: Hmvhely.

Tereny dzisiejszego Hódmezővásárhely zamieszkiwali już ludzie epoki kamiennej oraz Hunowie i Awarowie, o czym świadczą bogate znaleziska archeologiczne.

W 1456 r. János Hunyádi podniósł osadę do rangi miasta polnego. Sto lat później nadeszli Turcy, a po nich Hódmezővásárhely nabyły rody magnackie, w posiadaniu których miejscowość pozostała do 1918 r. W XVIII i XIX w. na puszcie wokół Hódmezővásárhely zaczęły powstawać liczne rancza, gdzie w początkach XX w. żyło prawie 25 tys. mieszkańców miasta.

W 1894 r. na skutek pogarszającej się sytuacji ekonomicznej ubogiego chłopstwa wybuchły lokalne zamieszki pod dowództwem Jánosa Kovács-Szántó, które w czasach komunizmu zostały mocno nagłośnione (imieniem przywódcy powstania nazwano główną ulicę centrum). Wielka powódź z 1879 r. skłoniła mieszkańców do budowy ziemnych i ceglanych wałów przeciwpowodziowych, wyraźnie widocznych w zachodniej i północnej części miasta. W 1912 r. w Hódmezővásárhely założono funkcjonujące do dziś do dziś zakłady ceramiczne specjalizujące się w wyrobie majoliki, które z jednej strony zachowały miejscowe tradycje garncarskie, a z drugiej przyczyniły się do upadku kilkuset małych lokalnych warsztatów.

W tym samym czasie utworzono osadę artystyczną. Nazwiska niektórych tworzących w niej plastyków (Vilmos Aba-Novák, Ferenc Medgyessy) weszły do węgierskiego panteonu sztuki, a ich dzieła zdobią miejską galerię.

Wioska (3 tys. mieszkańców) na stokach wzgórza Szent Márton-hegy, na styku Lasu Bakońskiego i Małej Niziny Węgierskiej, 18 km na południowy wschód od Győr, słynie z winnic, rozległych piwniczek i nastrojowych winiarni, choć zdaje się ginąć w cieniu masywnych budynków opactwa benedyktyńskiego, widocznych ze wszystkich stron już z odległości wielu kilometrów. Kompleks opactwa Pannonhalma został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Opactwo, założone ok. 996 r. przez księcia Gézę, który sprowadził benedyktynów z Italii i Czech, przetrwało (z przerwą w latach 1786–1802, kiedy Józef II rozwiązał zakony) ponad 1000 lat, w tym czasy stalinizmu, i dzisiaj jest jedynym czynnym opactwem benedyktyńskim na Wegrzech.

Do XIX w. Pannonhalma nazywała się Szentmárton (Święty Marcin) – od wzgórza (280 m n.p.m.), z którego według legendy książę Arpad oglądał równinę Panonii. Dopiero wielki reformator języka i działacz węgierskiego oświecenia Ferenc Kazinczy nazwał miejsce używanym obecnie mianem „kurhanu Panonii”.

Pierwszy kościół na górze poświęcono w 1001 r. Sto lat później obiekt został rozbudowany i ozdobiony. W XIII stuleciu wzniesiono okazały klasztor. W czasach tureckich opactwo stało się twierdzą, która kilkakrotnie przechodziła w ręce Turków. Bazylika nie ucierpiała, gdyż, orientowana na wschód, posłużyła za meczet.

W XVIII w. przystąpiono energicznie do odbudowy opactwa, wznosząc widoczne dziś monumentalne barokowe skrzydło. Podczas kolejnej rozbudowy, w pierwszej połowie XIX w., powstała potężna biblioteka oraz 55-metrowa wieża, uważana za jeden z najwspanialszych przykładów klasycyzmu na Węgrzech. Opactwo osiągnęło ostateczny kształt w pierwszych latach XX w. Z tamtego okresu pochodzi m.in. mozaika w dolnej kondygnacji wieży, przedstawiająca dzieje zakonu.

Ponieważ w opactwie toczy się życie klasztorne, zwiedzanie jest możliwe wyłącznie z przewodnikiem w ustalonych godzinach.

Wycieczki dla turystów indywidualnych wyruszają o pełnych godzinach sprzed bramy przy ulicy Vár 1 naprzeciw punktu informacyjnego i kasy biletowej (12 XI– 21 III wt.–nd. 10.00–15.00, 22 III– 1 V i 1 X–11 XI wt.–nd. 9.00– 16.00, VI–IX codz. 9.00–17.00). W kasie biletowej można otrzymać broszurę z opisem trasy. Bilet dla cudzoziemców kosztuje 2100/ 1300 Ft (w cenie zawarto oprowadzanie w języku obcym). 800/ 400 Ft kosztuje skrócone zwiedzanie.

Najnowszą atrakcją jest zwiedzanie piwnic winnych należących do opactwa (1200–1400 Ft wraz z degustacją wina).

Ścieżka ponad kasą biletową prowadzi poza terenem klasztoru na szczyt wzgórza, w kierunku Millenniumi emlékmű – klasycystycznego pomnika milenijnego oraz barokowej kaplicy NMP, kalwarii i tarasu widokowego (kilátó).

Trasa, zaczynająca się za masywną, ozdobnie kutą bramą i pomiędzy barokowym budynkiem klasztornym a współczesnym gimnazjum (do dziś prestiżowa szkoła), wiedzie ku potężnej neoklasycystycznej wieży ozdobionej mozaiką Miksy Rótha z 1909 r. Brązowe wrota z 1996 r. u podnóża wieży (roztacza się stąd oszałamiająca panorama Małej Niziny Węgierskiej) prowadzą do Szent Márton bazilika (bazyliki św. Marcina). Ogromne wysklepione gotyckie wnętrze zawiera w większości XIX-wieczne wyposażenie.

Najcenniejszą częścią budowli jest dolny kościół pod prezbiterium – kompletnie zachowana XIII-wieczna późnoromańska świątynia o sklepieniu wspartym na misternie zdobionych kolumnach. W południowej nawie widnieją drzwi otoczone wspaniałym późnoromańskim portalem z czerwonego marmuru (zwanym porta speciosa), prowadzące na XV-wieczne krużganki – arcydzieło sztuki późnego gotyku. Niewielkie twarze z kamienia na ścianie pod arkadami przedstawiają 25 ludzkich słabości.

Z krużganków korytarzem można dojść do pięknie zdobionego refektarza, niestety, nieudostępnionego zwiedzającym. Na dziedzińcu widać średniowieczną cysternę oraz zegar słoneczny z wymowną łacińską sentencją: „Jedna z was będzie moją ostatnią”.

W najnowszym, XIX-wiecznym skrzydle opactwa mieszczą się: archiwum, galeria obrazów (képtár) oraz słynna biblioteka (főapátság könyvtára). Monumentalną wysklepioną salę obiega galeryjka wsparta na marmurowych kolumnach, a wzdłuż ścian ciągną się zabytkowe regały z drewna czereśniowego, na których ułożono tysiące książek, m.in. średniowieczne kodeksy i liczne starodruki. Alegoria na sklepieniu przedstawia Wiedzę, a portrety poniżej – wybitne postaci węgierskiej nauki. 360 tys. woluminów tworzy największy niepaństwowy księgozbiór na Węgrzech. W archiwum przechowywane są kluczowe dokumenty z początków państwa węgierskiego, m.in. list fundacyjny opactwa z 1001 r. – najstarszy zabytek języka węgierskiego. Niewielka wystawa historyczna przed biblioteką obejmuje znaleziska archeologiczne z regionu oraz kopie dokumentów przechowywanych w archiwum. W galerii wystawiono obrazy mistrzów włoskich, holenderskich, francuskich, hiszpańskich i austriackich, m.in. Davida Teniersa.

Pecz (Pécs; wym. pyjcz) rozciąga się na zielonych stokach gór Mecsek, 200 km na południe od Budapesztu i 30 km na północ od granicy z Chorwacją. Miejscowość, znana również jako Pięciokościoły, Quinque Basilicae i Fünfkirchen, należy do najstarszych i najbardziej egzotycznych miast Węgier.

Nietypowy charakter zawdzięcza wybitnej pozycji w czasach rzymskich i tureckich. Z okresu rzymskiego zachowały się wczesnochrześcijańskie świątynie i grobowce, a z czasów tureckich – architektura osmańska, która przetrwała w skali nie notowanej na Węgrzech. W 2000 r. wczesnochrześcijański cmentarz z kaplicami i malowanymi grobowcami, odsłoniętymi przez archeologów w okolicy placu Katedralnego, został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Dzięki zapoczątkowanej przez Turków uprawie migdałów i fig, do dziś rosnących w parkach i ogrodach, miasto wyróżnia się śródziemnomorską atmosferą i klimatem.

Współczesny Pecz (162 tys. mieszkańców) to stolica komitatu Baranya oraz wielki ośrodek akademicki i kulturalny z trzema uniwersytetami, paroma szkołami wyższymi oraz kilkunastoma atrakcyjnymi muzeami. Od XIX w. miejscowość jest też centrum przemysłowym, głównie dzięki złożom węgla kamiennego i uranu, odkrytym w okolicznych górach. Przemysł nie popsuł jednak oblicza miasta.

Terytorium dzisiejszego Peczu zamieszkiwane było już od epoki kamienia – także w czasach Celtów, których podbili Rzymianie. Ci stworzyli tutaj pierwszy ośrodek miejski, zwany Sopianae, prawdopodobnie od celtyckiego sop – „bagno”. W czasach rzymskich Sopianae jako centrum administracyjne prowincji Valeria utrzymywało ścisłe związki z Italią. Z biegiem czasu miejscowi rzemieślnicy wyspecjalizowali się w masowej produkcji antycznych posągów, o czym świadczą znaleziska przechowywane w muzeum archeologicznym.

W IV w. miejscowość stała się ośrodkiem wczesnochrześcijańskim. Z tamtych czasów pochodzą grobowce wzorowane na rzymskich oraz fundamenty dwóch kościołów, odsłonięte w okolicach dzisiejszej katedry. Po upadku Rzymu miasto nawiedzili Hunowie i Ostrogoci, Longobardowie i Awarowie. W IX w. jako Quinque Basilicae weszło w skład imperium Karolingów. W nowo powstałym państwie węgierskim stało się siedzibą biskupstwa ustanowionego w 1009 r. przez króla Stefana Świętego. Odtąd aż do 1780 r. (ze 140-letnią przerwą na panowanie tureckie) decydującą rolę w Peczu odgrywał kler katolicki. Jednym z najwybitniejszych biskupów był słynny propagator renesansu na Węgrzech, znany jako Janus Pannonius, którego imię nosi miejscowy uniwersytet. Pierwszą uczelnię w mieście, a zarazem pierwszy węgierski uniwersytet (i czwarty w Europie Środkowej), założył w 1367 r. Ludwik Wielki, ojciec królowej Jadwigi.

Po klęsce pod Mohaczem w 1526 r. miasto zostało zajęte przez Turków na prawie 150 lat. Wybudowali oni meczety, łaźnie, bazary, gospody i mauzolea świętych. Niektóre z tych budowli przetrwały do naszych czasów. Po odejściu Turków Pecz za sprawą Habsburgów z powrotem przeszedł w ręce biskupów, z którymi walczył o niezależność prawie do Wiosny Ludów, choć Maria Teresa w 1780 r. ogłosiła go wolnym miastem królewskim. Na początku XIX w., dzięki staraniom biskupa Szepesyego, odrodził się miejscowy uniwersytet. Czasy ck monarchii były dla Peczu okresem bujnego rozwoju. Wtedy właśnie stworzono podwaliny przemysłu, który zapewnił miastu wysoką pozycję w imperium, a po wojnie, przejęty przez państwo, przyczynił się do jego silnej pozycji gospodarczej. Powstały kopalnie węgla, zakłady tytoniowe Sopianae, słynne zakłady ceramiki dekoracyjnej Zsolnay, fabryka win musujących Littke, wytwórnia organów Angster, browary, zakłady maszynowe i skórzane.

W 1918 r. na mocy konwencji belgradzkiej miasto, wraz z komitatem Baranya, zostało zaanektowane przez Serbów na 33 miesiące. Po II wojnie światowej Pecz stał się czwartym ośrodkiem przemysłowym, naukowym i kulturalnym kraju. Do jego rozwoju z pewnością przyczyniło się odkrycie w okolicy złóż rud uranu.

W ciągu ostatnich paru lat zabytkowe śródmieście Peczu rozbłysło białymi marmurowymi placykami, dziesiątkami pięknych współczesnych fontann i rzeźb, barwnymi dachówkami ceramicznymi, jasnymi elewacjami. Jeśli dodać do tego mnóstwo nastrojowych kawiarenek i pubów oraz cieniste skwery, powstaje obraz bardzo atrakcyjnego miasta, którego nie wypada pominąć w podróży.

Uwaga: będąc w Peczu, warto zaopatrzyć się w bilet dzienny (napijegy) za 1700/850 Ft, uprawniający do obejrzenia wszystkich muzeów w mieście i okolicy.

Węgry są średniej wielkości krajem, położonym w samym centrum Środkowej Europy, w niecce karpackiej nazywanej Niziną Panońską. Mają 93 tys. km kw. powierzchni i ponad 10 mln mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi 110 osób na km kw. Węgry są republiką. Stolica, Budapeszt, ma 2,1 miliona ludności. Administracyjnie kraj jest podzielony na 19 komitatów oraz jedno miasto wydzielone - Budapeszt. Poza Budapesztem, największymi miastami są:
Debreczyn - 214 tys., Segedyn - 180 tys., Pecs - 170 tys., Györ - 130 tys. mieszkańców.
Przez Węgry (z północy na południe) przepływają dwie rzeki: Dunaj (węgierski odcinek ma długość 417 km) oraz Cisa (598 km). Geograficznie największym regionem jest Wielka Nizina Węgierska (Alföld), obejmująca całą wschodnią połowę kraju. Wzdłuż granicy północno-zachodniej ciągnie się Mała Nizina Węgierska (Kisalföld). Najwyższym szczytem kraju jest Kékes - 1014 m n.p.m., położony w górach Matra na północy. Węgry graniczą od północy ze Słowacją i Ukrainą, od wschodu z Rumunią, od południa z Chorwacją i Jugosławią, od zachodu ze Słowenią i Austrią. Są krajem tranzytowym , w którym krzyżują się szlaki komunikacyjne i turystyczne. Szczególne nasilenie ruchu tranzytowego przypada latem w dni, w które pracujący w Niemczech Turcy udają się urlop do swojego kraju.

Obszar, na którym znajduje się dziś miasto Segedyn był zamieszkany już w czasach starożytnych, a Ptolemeusz wymienia najstarszą nazwę miasta - Partiscum. Możliwe, że w tych okolicach mieściła się też siedziba władcy Hunów Attyli. Obecna nazwa miasta - Szeged - pojawiła się jednak dopiero w 1183 roku w dokumencie króla Béli III.

W czasie najazdu mongolskiego miasto zostało zniszczone, a dużą część ludności najeźdźcy wymordowali. Po wycofaniu się hord tatarskich miasto udało się jednak odbudować, a za panowania Ludwika Węgierskiego miasto stało się najważniejszym ośrodkiem w południowych Węgrzech. Zygmunt Luksemburski otoczył je murami obronnymi, natomiast w roku 1498 Szeged otrzymał status wolnego miasta królewskiego.

Podczas najazdu tureckiego w 1526 roku miasto zostało splądrowane, a potem okupowane przez wojska Tureckie, stało się jednak wówczas centrum administracyjnym państwa Ottomańskiego na tym obszarze. 23 października 1686 roku Szeged został wyzwolony, ale status wolnego miasta królewskiego przywrócono mu dopiero w 1715 roku, a kolejne lata stały pod znakiem stabilnego rozwoju.

Miasto poważnie ucierpiało na skutek powodzi w 1879.

Balaton jest centrum turystyki i rekreacji. Sezon turystyczny trwa od czerwca do końca sierpnia. Średnia temperatura wody w lecie wynosi około 23° C, co czyni kąpiel bardzo przyjemną. Inne atrakcje turystyczne to m.in.: żeglowanie, wędkarstwo oraz zwiedzanie okolicznych terenów - winnic na północnym brzegu oraz tętniących życiem kurortów na południu. Miejscem godnym zwiedzenia jest również półwysep Tihany. Nazwa Balaton oznacza mniej więcej "błotniste jezioro" i - ponieważ Węgry nie mają dostępu do morza - jezioro często nazywane jest "węgierskim morzem".